Các vi từ liên hệ với động từ (Verb-related Particles)
From JapaneseGuide
|
← Trang trước (Thì quá khứ) | |
| Trang kế tiếp (Ngoại động từ và nội động từ) → |
Contents |
Các vi từ dùng với các động từ
Trong phần này ta sẽ học vài vi từ rất cần thiết cho các động từ. Về cơ bản chúng ta sẽ học cách chỉ ra tân ngữ trực tiếp của 1 động từ và vị trí của động từ đó(vị trí cụ thể hay vị trí tưởng tượng).
Vi từ chỉ tân ngữ trực tiếp「を」
Vi từ đầu tiên chúng ta sẽ học là vi từ chỉ tân ngữ vì đây là vi từ rất đơn giản. Chữ 「を」 được thêm vào cuối 1 từ để cho biết nó chính là tân ngữ trực tiếp của động từ. Chữ này không được dùng ở vị trí chức năng nào khác. Đó là lý do vì sao chữ katakana tương ứng thường không được sử dụng bởi các vi từ đều được viết bằng hiragana. Chữ 「を」 , trong khi về nguyên tắc được phát âm là /wo/ trong thực tế lại thường được đọc là /o/ . Dưới đây là vài ví dụ của vi từ tân ngữ trực tiếp trong thực tế.
（１） 魚を食べる。- Ăn cá.
（２） ジュースを飲んだ。- Đã uống nước hoa quả.
Phạm vi của các vi từ trực tiếp của tiếng Nhật hơi khác với tiếng Anh. Mặc dù nó không giống như tân ngữ trực tiếp mà chúng ta đã quen thuộc trong tiếng Anh, từ chỉ vị trí có thể là tân ngữ trực tiếp của các động từ chỉ sự dịch chuyển ví dụ như 「歩く」 và「走る」. Do động từ chỉ dịch chuyển được thực hiện đối với vị trí, nguyên tắc của tân ngữ trực tiếp là không đổi trong tiếng Nhật. Tuy nhiên bạn có thể thấy trong ví dụ, với tiếng Anh, nó thường được dịch sang 1 cái gì đó khác do có sự khác biệt nhỏ trong nguyên tắc của tân ngữ trực tiếp.
（３） 街をぶらぶら歩く。- Một cách không mục đích đi qua thị trấn. (Dịch sát nghĩa: Một cách không mục đích đi thị trấn)
（４） 高速道路を走る。 - Chạy qua đường cao tốc. (Sát nghĩa: Chạy đường cao tốc)
Khi bạn dùng 「する」 với một động từ, vi từ 「を」 là tùy chọn và bạn có thẻ coi toàn bộ cụm [noun+する] như 1 động từ.
（１） 毎日、日本語を勉強する。- Học tiếng Nhật mỗi ngày.
（２） メールアドレスを登録した。- Đã đăng ký địa chỉ email.
Vi từ chỉ mục đích 「に」
Vi từ 「に」 có thể dùng để chỉ một đối tượng của hành động mà động từ hướng tới. Nó khác với vi từ 「を」 ở chỗ động từ tác động 1 cách trực tiếp lên tân ngữ trực tiếp. Với vi từ 「に」, động từ tác động về phía từ được chỉ bởi vi từ 「に」. Ví dụ, mục đích của mọi động từ chuyển động đều được chỉ ra bởi vi từ 「に」.
（１） ボブは日本に行った。- Bob đã đến Nhật Bản.
（２） 家に帰らない。- Không đi về nhà.
（３） 部屋にくる。- Đi về phòng.
Do động từ chỉ sự chuyển động 'đến' không hướng về phía nào đó mà mang nghĩa từ đâu đó nhiều hơn, sử dụng 「に」 có nghĩa là "đi đến". Nếu bạn muốn nói "đến từ" bạn phải dùng「から」 (có nghĩa là "từ") thay vì dùng 「に」. Nó cũng hay đi kèm với 「まで」, mang nghĩa là 'hướng lên phía'.
（１） アリスは、アメリカからきた。 - Alice đến từ Mỹ.
（２） 宿題を今日から明日までする。- Sẽ làm bài tập về nhà từ hôm nay đến ngày mai.
Ý tưởng về mục đích trong tiếng Nhật là rất chung chung và không chỉ giới hạn riêng cho các động từ chuyển động. Ví dụ, ví trí của 1 đối tượng được định nghĩa như mục đích của động từ mang nghĩa tồn tại（ある và いる）. Thời gian cũng là 1 mục đích hay gặp. Dưới đây là ví dụ về các động từ không chuyển động và mục đích của chúng
（１） 猫は部屋にいる。- Mèo đang ở trong phòng.
（２） 椅子が台所にあった。- Ghế ở trong bếp.
（３） いい友達に会った。- Đã gặp bạn tốt.
（４） ジムは医者になる。- Jim sẽ trở thành bác sỹ.
（５） 先週に図書館に行った。- Đã đi đến thư viện tuần trước.
Đừng quên sử dụng「ある」 cho các vật bất động như cái ghế hay 「いる」 cho các vật có thể dịch chuyển như con mèo.
Có một khác biệt nhỏ trong ý nghĩa khi dùng vi từ chỉ mục đích đối với thời gian so voiứ khi không dùng gì cả.
（１） 友達は、来年、日本に行く。 - Năm tới, bạn sẽ đến Nhật.
（２） 友達は、来年に日本に行く。 - Bạn sẽ tới Nhật trong năm tới.
Vi từ chỉ mục đích khiến cho ngày tháng trở thành một mục đích được nhấn mạnh trong câu cho biét thời điẻm người bạn đó sẽ đến Nhật. Nếu không dùng vi từ, sẽ không có ý nhấn mạnh.
The directional 「へ」 particle
While 「へ」 is normally pronounced /he/, when it is being used as a particle, it is always pronounced /e/ （え）. The primary difference between the 「に」 and 「へ」 particle is that 「に」 goes to a target as the final, intended destination (both physical or abstract). The 「へ」 particle, on the other hand, is used to express the fact that one is setting out towards the direction of the target. As a result, it is only used with directional motion verbs. It also does not guarantee whether the target is the final intended destination, only that one is heading towards that direction. In other words, the 「に」 particle sticks to the destination while the 「へ」 particle is fuzzy about where one is ultimately headed. For example, if we choose to replace 「に」 with 「へ」 in the first three examples of the previous section, the nuance changes slightly.
（１） ボブは日本へ行った。- Bob headed towards Japan.
（２） 家へ帰らない。- Not go back towards home to house.
（３） 部屋へくる。- Come towards room.
Note that we cannot use the 「へ」 particle with verbs that have no physical direction. For example, the following is incorrect.
（誤） 医者へなる。- （Grammatically incorrect version of 「医者になる」.）
This does not mean to say that 「へ」 cannot set out towards an
abstract concept. In fact, because of the fuzzy directional meaning of this particle, the 「へ」 particle can also be used to talk about setting out towards certain future goals or expectations.
（１） 勝ちへ向かう。 - Go towards victory.
The contextual 「で」 particle
The 「で」 particle will allow us to specify the context in which the action is performed. For example, if a person ate a fish, where did he eat it? If a person went to school, by what means did she go? With what will you eat the soup? All of these questions can be answered with the 「で」 particle. Here are some examples.
（１） 映画館で見た。- Saw at movie theater.
（２） バスで帰る。- Go home by bus.
（３） レストランで昼ご飯を食べた。- Ate lunch at restaurant.
It may help to think of 「で」 as meaning "by way of". This way, the same meaning will kind of translate into what the sentence means. The examples will then read: "Saw by way of movie theater", "Go home by way of bus", and "Ate lunch by way of restaurant."
Using 「で」 with 「何」
The word for "what" （何） is quite annoying because while it's usually read as 「なに」, sometimes it is read as
「なん」 depending on how it's used. And since it's always written in
Kanji, you can't tell which it is. I would suggest sticking with 「なに」 until someone corrects you for when it should be 「なん」. With the 「で」 particle, it is
read as 「なに」 as well. (Hold the mouse cursor over the word to check the reading.)
（１） 何できた？ - Came by the way of what?
（２） バスできた。 - Came by the way of bus.
Here's the confusing part. There is a colloquial version of the word "why" that is used much more often than the less colloquial version 「どうして」
or the more forceful 「なぜ」.
It is also written as 「何で」 but it is read as 「なんで」. This is a completely separate word and has nothing to do with the 「で」 particle.
（１） 何できた？ - Why did you come?
（２） 暇だから。 - Because I am free.
The 「から」 here meaning 'because' is different from the 「から」 we just learned and will be covered later in the <a href="compound.html#part4">compound sentence</a> section. Basically the point is that the two sentences, while written the same way, is read differently and mean completely different things. Don't worry. This causes less confusion than you think because 95% of the time, the latter is used rather than the former. And even when 「なにで」 is intended, the context will leave no mistake on which one is being used. Even in this short example snippet, you can tell which it is by looking at the answer to the question.
When location is the topic
There are times when the location of an action is also the topic of a sentence. You can attach the topic particle （「は」 and 「も」） to the three particles that indicate location （「に」、「へ」、「で」） when the location is the topic. We'll see how location might become the topic in the following examples.
Example 1
ボブ： 学校に行った？- (Did you) go to school?
アリス： 行かなかった。- Didn't go.
ボブ： 図書館には？ - What about library?
アリス： 図書館にも行かなかった。 - Also didn't go to library.
In this example, Bob brings up a new topic (library) and so the location becomes the topic. The sentence is actually an abbreviated version of
「図書館には行った？」 which you can ascertain from the context.
Example 2
ボブ： どこで食べる？- Eat where?
アリス： イタリアレストランではどう？ - How about Italian restaurant?
Bob asks, "Where shall we eat?" and Alice suggests an Italian restaurant. A sentence like, "How about..." usually brings up a new topic because
the person is suggesting something new. In this case, the location (restaurant) is being suggested so it becomes the topic.
When direct object is the topic
The direct object particle is different from particles related to location in that you cannot use any other particles at the same time. For example, going by the previous section, you might have guessed that you can say 「をは」 to express a direct object that is also the topic but this is not the case. A topic can be a direct object without using the 「を」 particle. In fact, putting the 「を」 particle in will make it wrong.
（１） 日本語を習う。 - Learn Japanese.
（２） 日本語は、習う。 - About Japanese, (will) learn it.
Please take care to not make this mistake.
（誤） 日本語をは、習う。- This is incorrect.
