Câu điều kiện
| ← Trang trước (Sử dụng する và なる với vi từ に) | | Trang chính | | Trang tiếp (Thể hiện "bắt buộc" hay "phải") → |
Contents |
Cách nói "nếu" trong tiếng Nhật
Cả phần này sẽ dành để hướng dẫn cách nói "Nếu" trong tiếng Nhật. Nếu nó cũng đơn giản như tiếng Anh thì tốt làm sao. Trong Tiếng Nhật, có 4 cách để diễn đạt "nếu". Tuy nhiên cách chia độngt ừ thì khá đơn giản do bạn không phải để ý đến thì.
Thể hiện nguyên nhân - kết quả một cách tự nhiên bằng cách dùng「と」
Trong phần này ta sẽ động đến câu điều kiện đơn giản nhất, đó là khi nói đến một việc xảy ra do kết quả của một sự việc khác. Nếu [X] mà xảy ra thì [Y] tất yếu sẽ xảy ra ngay sau đó. Nếu thả quả bóng, nó sẽ rơi xuống nền nhà. Nếu tắt đèn trong đêm, căn phòng sẽ trở nên tối mù. Ta có thể diễn đạt điều kiện loại này theo dạng sau.
Nguyên tắc sử dụng điều kiện 「と」
- Thêm 「と」 vào điều kiện, sau đó là kết quả sẽ xảy ra nếu đièu kiện đó được thỏa mãn.
= [Điều kiện] + と + [Kết quả] - Phải diễn tả rõ ràng động từ diễn đạt sự tồn tại (State of being)
= [State of Being] + だと + [Kết quả]
Như bạn thấy, câu điều kiện phải là một câu diễn đạt sj tồn tại hay là 1 động từ. Có nghĩa là các danh từ không chia và các tính từ na phải kết thúc bằng 「だ」 (1 lần nữa).
Examples
（１） ボールを落すと落ちる。
- Nếu bạn thả quả bóng, nó sẽ rơi.
（２） 電気を消すと暗くなる。
- Nếu bạn tắt đèn, căn phòng sẽ tối om.
Ví dụ này mô tả cách dùng「と」để diễn đạt nguyên nhân kết quả 1 cách tự nhiên. Tuy nhiên, nó cũng được dùng ngay cả khi diễn đạt những nguyên nhân - kết quả không tự nhiên khác, 「と」 sẽ khiến cho người nghe mong đợi 1 kết quả tự nhiên.
（１） 学校に行かないと困るよ。
- Nếu không chịu đến trường, chắc chắn bạn sẽ phải chịu rắc rối.
（２） たくさん食べると太るよ。
- Nếu bạn ăn nhiều quá mức, chắc chắn bạn sẽ trở nên béo phì.
（３） 先生だと、きっと年上なんじゃないですか？
- Nếu là giáo viên, chắc chắn anh ta phải già hơn phải không?
Phần dịch nghĩa "chắc chắn" sẽ được người nghe hiểu ngầm do trong câu có sử dụng「と」. Người nói cho biết rằng điều kiện đó sẽ chắc chắn xảy ra trong trường hợp đó.
Các điều kiện ngữ cảnh sử dụng 「なら（ば）」
Một cách dễ dàng khác để hiểu loại câu điều kiện là dựa vào ngữ cảnh. Bạn có thể dùng vi từ này để diễn đạt điều sẽ xảy ra trong 1 ngữ cảnh nào đó. Ví dụ nếu muốn nói "Được, nếu mọi người đều đi thì tôi sẽ đi cùng". Bạn sẽ dùng câu điều kiện「なら」trong trường hợp này vì bạn muốn nói rằng bạn sẽ chỉ đi với điều kiện là mọi người khác cũng cùng đi. Câu điều kiện loại này luôn yêu cầu phải có ngữ cảnh. Ví dụ, bạn sẽ dùgn mẫu câu này để nói những thứ như "Nếu đó là những gì bạn đang nói đến..." hay "Nếu trong truờng hợp ấy , thì..."
Trong trường hợp bạn muốn giải thích điều xảy ra nếu 1 điều kiện nhất định nào đó được thỏa mãn. Nói cách khác, bạn nói "nếu có một điều kiện nào đó, thì kết quả này sẽ xảy đến."
「なら」được gắn với ngữ cảnh khi điều kiện xảy ra. Mẫu câu cũng giống như câu điều kiện với「と」, tuy nhiên, bạn không được thêm「だ」.
Các nguyên tắc dùng câu điều kiện ngữ cảnh「なら」
- Attach 「なら」 to the context in which the conditional would occur
= [Assumed Context] + なら + [Result] - You must not attach the declarative 「だ」.
Examples
（１） みんなが行くなら私も行く。
- If given that everybody is going, then I'll go too.
（２） アリスさんが言うなら問題ないよ。
- If given that Alice-san says so, there's no problem.
アリス） 図書館はどこですか。 - Where is the library?
ボブ） 図書館なら、あそこです。- If given that you're talking about the library, then it's over there.
The following is incorrect.
（誤） 図書館だならあそこです。
You can elect use 「ならば」 instead of 「なら」 which means exactly the same thing except that it has a more formal nuance.
General conditionals using 「ば」
This type of conditional just expresses a regular "if" condition without any assumptions or embedded meanings. However, it cannot be used with nouns and na-adjectives. Conjugation-wise, the 「ば」 conditional is fairly easy. For verbs, like the potential form, you change the last u-vowel sound to a e-vowel sound and instead of attaching 「る」, you attach 「ば」. This rule also applies to ru-verbs. Easy, huh? For i-adjectives, and negatives ending in 「ない」, you take off the last 「い」 and add 「ければ」.
Conjugation Rules for 「ば」
- For verbs, just like the potential form,
change the last / u / vowel sound to the equivalent / e / vowel sound and attach 「ば」
（例） 食べる → 食べれ → 食べれば
（例） 待つ → 待て → 待てば - For i-adjectives or negatives ending in 「ない」, drop the last 「い」 and attach 「ければ」.
（例） おかしい→ おかしければ
（例） ない→ なければ
Examples
（１） 友達に会えれば、買い物に行きます。
- If I can meet with my friend, we will go shopping.
（２） お金があればいいね。
- If I had money, it would be good, huh?
（３） 楽しければ、私も行く。
- If it is fun, I'll go too.
（４） 楽しくなければ、私も行かない。
- If it is not fun, I'll also not go.
（５） 食べなければ病気になるよ。
- If you don't eat, you will become sick.
Past conditional using 「たら（ば）」
I call this next conditional the past conditional because it is produced by taking the past tense and just adding 「ら」. It is commonly called the 「たら」 conditional because all past-tense ends with 「た」 and so it always becomes 「たら」. Like the 「ば」 conditional, it is also a general conditional except it can also be used with nouns and na-adjectives.
Conjugation Rule for 「たら（ば）」
- First change the noun, adjective, or verb to its past tense and attach 「ら」
（例） 自動 → 自動だった → 自動だったら
（例） 待つ → 待った → 待ったら
（例） 忙しい → 忙しかった → 忙しかったら
Examples
（１） 暇だったら、遊びに行くよ。- If I am free, I will go play.
（２） 学生だったら、お金はありませんね。- If he's a student, he doesn't have any money huh?
For i-adjectives and verbs, it is very difficult to differentiate between the two types of conditionals, and you can make life easier for yourself by considering them to be the same. However, if you must insist, I searched around the web for an explanation of the difference that I can agree with. Here is the original text. Basically, the 「たら」 conditional focuses on what happens after the condition. This is another reason why I call this the past conditional because the condition is "in the past" (not literally) and we're interested in the result not the condition. The 「ば」 conditional, on the other hand, focuses on the conditional part.
Let's compare the difference in nuance.
（１） 友達に会えれば、買い物に行きます。- We will go shopping, if I can meet with my friend.
（２） 友達に会えたら、買い物に行きます。- If I can meet with my friend, we will go shopping.
（１） お金があればいいね。- It would be good, if I had money, huh?
（２） お金があったらいいね。- If I had money, it would be good, huh?
Going by the context, the 「～たら」 form sounds more natural for both examples because it doesn't seem like we're really focusing on the condition itself. We're probably more interested in what's going to happen once we meet the friend or how nice it would be if we had money.
The past conditional is the only type of conditional where the result can be in the past. It may seem strange to have an "if" when the result has already taken place. Indeed, in this usage, there really is no "if", it's just a way of express surprise at the result of the condition. This has little to do with conditionals but it is explained here because the grammatical structure is the same.
（１） 家に帰ったら、誰もいなかった！
- When I went home, there was no one there! (unexpected result)
（２） アメリカに行ったら、たくさん太りました。
- As a result of going to America, I got really fat. (unexpected result)
You can elect use 「たらば」 instead of 「たら」 which means exactly the same thing except that it has a more formal nuance.
How does 「もし」 fit into all of this?
Some of you may be aware of the word 「もし」 which means "if" and may be wondering how it fits into all of this. Well, if you want to say a conditional, you need to use one of the conditionals discussed above. 「もし」 is really a supplement to add a sense of uncertainty on whether the condition is true. For instance, you might use it when you want to make an invitation and you don't want to presume like the following example.
（１） もしよかったら、映画を観に行きますか？
- If by any chance it's ok with you, go to watch movie?
（２） もし時間がないなら、明日でもいいよ。
- If given that there's no time, tomorrow is fine as well. (Not certain whether there is no time)
