Giới thiệu
From JapaneseGuide
|
| Tiếp theo (Hệ thống chữ viết) → |
Contents |
Vấn đề với các sách dạy Nhật ngữ thông thường khác
Vấn đề với các sách dạy Nhật ngữ thông thường khác chính là chúng thường được làm theo các mục đích sau.
- Chúng muốn người đọc có thể sử dụng 1 thứ tiếng Nhật đúng ngữ pháp và lịch sự càng nhanh càng tốt.
- Chúng không muốn làm nản lòng người đọc bằng các chuỗi tiếng Nhật đáng sợ và các chữ Hán.
- Chúng muốn dạy cho bạn cách nói các cụm từ tiếng Anh bằng tiếng Nhật.
Bình thường với các ngôn ngữ theo hệ La Tinh, như Tây Ban Nha, thì những mục đích kể trên không có vấn đề gì do sự tương đồng của các ngôn ngữ này với tiếng Anh. Tuy nhiên, vì tiếng Nhật khác về căn bản cách tư duy với các ngôn ngữ loại La Tinh này nên những mục đích nói trên đã khiến xuất hiện trên thị trường hàng loạt những sách giáo khoa dạy tiếng mang lại nhiều sự hồ đồ cho người đọc. Chúng thường được xây dựng với các quy tắc phức tạp và ngữ pháp rườm rà nhằm giúp người đọc có thể nói được một số mẫu câu tiếng Anh đặc biệt nào đó. Chúng thường không nhắc nhiều đến những chữ Kanji (Hán tự), do vậy, khi bạn đến với nước Nhật, thật đáng buồn là bạn cảm thấy mình không thể đọc thực đơn, bản đồ hay những thứ cần thiết khác vì tất cả những cuốn sách mà bạn đã đọc qua không đủ giúp bạn nhớ được các chữ Hán.
Gốc của vấn đề nằm ở chỗ các sách loại này thường cố dạy bạn Nhật ngữ thông qua lăng kính Anh ngữ. Chúng muốn dạy bạn ngay từ trang đầu tiên cách nói "Xin chào, tên tôi là Smith" ("Hi, my name is Smith,") nhưng lại lẩn tránh không nói cho bạn biết tất cả những quyết định ngôn ngữ mà bạn phải thực hiện trước khi nói lên được câu nói đó. Có thể họ bắt bạn học dạng lịch sự (polite form) mặc dù việc học dạng lịch sự trước khi học dạng từ điển (dictionary form) thường chẳng có ý nghĩa gì. Họ có thể đưa vào chủ ngữ mặc dù chúng chẳng cần thiết và thường xuyên được lược bỏ. Trong thực tế, cách thông dụng nhất để nói tên tôi là Smith ("My name is Smith") là "là Smith" ("am Smith"). Lý do là vì phần lớn thông tin được hiểu từ ngữ cảnh, do vậy, các thông tin như vậy thường được lược bỏ. Nhưng các loại sách giáo khoa này có giảng cách thức sử dụng Nhật ngữ một cách cơ bản hay không? Không, bởi vì chúng quá vội vàng đưa bạn ra khỏi cửa bằng các câu, các mệnh đề "hữu dụng". Kết quả là một đống hỗn độn các loại "sử dụng cấu trúc này nếu muốn nói về cái này" ("use this if you want to say this") và người đọc bị lạc trong cảm giác hồ đồ không rõ bản chất thực sự của vấn đề. .
Giải pháp cho vấn đề này là giảng Nhật ngữ theo quan điểm của người Nhật và Tiếng Nhật. Giảng cách thức hoạt động của tiếng Nhật và quên đi việc nắn các câu tiếng Anh sang tiếng Nhật. Cùng với đó là giảng giải mọi thứ theo một trật tự có nghĩa của Nhật ngữ. Nếu muốn hiểu [A] trước khi hiểu [B] thì đừng dạy [B] trước chỉ vì bạn muốn dạy cho người học một cấu trúc đặc biệt nào đó.
Cơ bản là, chúng ta cần muốn cuốn giáo trình dạy ngữ pháp Nhật ngữ theo kiểu Nhật.
Hướng dẫn học ngữ pháp tiếng Nhật theo kiểu Nhật
Cuốn cẩm nang này là một cố gắng nhằm xây dựng một cách có hệ thống các cấu trúc ngữ pháp tạo nên Nhật ngữ theo phương pháp tư duy của tiếng Nhật. Có lẽ nó chưa phải là 1 công cụ thực dụng để học nhanh các cấu trúc tiếng Nhật. Nguyên nhân là vì cuốn cẩm nang này không tìm cách tạo ra các mối ràng buộc chủ quan giữa Anh ngữ và Nhật ngữ bằng cách giới thiệu các cấu trúc theo cách có nghĩa của Anh ngữ. thay vào đó, các ví dụ với lời chú dịch sẽ thể hiện việc diễn giải các ý tưởng bằng tiếng Nhật dẫn đến các bài giảng đơn giản do đó dễ hiểu hơn. Nó sẽ giúp bạn đặt nền móng cho ngôi nhà ngữ pháp của mình để từ đó có một nền tảng ngữ pháp vững chắc. Với những người đã học Nhật ngữ từ các sách giáo khoa trước kia, có thể bạn sẽ thấy rất nhiều khác biệt trong cách tổ chức tài liệu.
Trong giai đoạn bắt đầu, các chú dịch của các ví dụ sang tiếng Việt sẽ bám thật sát ngữ pháp nhằm nêu bật được nghĩa của chúng. Kết quả là chúng thường sai văn phạm tiếng Việt. Ví dụ, câu chú dịch có thể không có chủ ngữ do câu gốc Nhật ngữ không yêu cầu như vậy. Thêm nữa, do không có các quán ngữ "a", "the" trong Nhật ngữ, nên bản hướng dẫn Anh ngữ gốc của Tea Kim cũng sẽ không có chúng. Và do Nhật ngữ không phân biệt một hành động tương lai với một câu trần thuật bình thường (ví dụ như câu "Tôi sẽ đi đến cửa hàng" - "I will go to the store" sẽ không khác câu "Tôi đến cửa hàng" - "I go to the store"). Hy vọng rằng các giải thích của tôi về ví dụ sẽ nêu bật một cách chính xác những gì mà câu ví dụ muốn truyền đạt theo Nhật ngữ. Khi người đọc đã làm quen và cảm thấy thoải mái khi tư duy theo kiểu Nhật, phần chú dịch sẽ ít chính xác với nguyên bản hơn để khiến cho các câu ví dụ dễ đọc và tập trung nhiều hơn vào các vấn đề nâng cao
Chú ý rằng việc xây dựng cơ bản ngữ pháp từ gốc như thế này có cả mặt thuận lợi và bất lợi. Với Nhật ngữ, các khái niệm cơ bản nhất lại thường khó hiểu nhất, những từ thường dùng nhất lại có nhiều biến thể nhất. Điều này có nghĩa là phần khó nhất của ngôn ngữ sẽ xuất hiện trước. Các giáo trình thường không chọn hướng tiếp cận này để dạy; chúng sợ rằng sẽ làm giảm sự ham mê của học viên. Thay vào đó, chúng cố gắng trì hoãn để có thể dạy các cấu trúc hữu dụng càng nhanh càng tốt (ví dụ như cách dùng liên từ cho các động từ quá khứ (past-tense conjugation for verbs)). Đây là một cách tiếp cận khá hay cho 1 số người học, tuy nhiên, nó có thể tạo nên nhiều hồ nghi và các rắc rối sau này giống như xây nhà với một nền móng yếu vậy. Những phần khó thì đằng nào cũng phải học qua, tuy nhiên, nếu ta đưa ngay vào phần đầu, các phần dễ hơn sẽ dễ dàng được lắp ráp trên cái nền mà bạn đã xây dựng. Cú pháp trong tiếng Nhật chặt chẽ hơn Tiếng Anh, hầu hết những phần ngữ pháp còn lại đều được xây dựng dựa trên những qui tắc tương tự hay xác định. Vấn đề duy nhất còn lại là sắp xếp lại và ghi nhớ tất cả những cách diễn tả và những sự kết hợp có thể để sử dụng chúng trong ngữ cảnh chính xác.
※Trước khi bạn sử dụng cuốn cẩm nang này, chú ý rằng cặp ngoặc vuông này: 「」 được dùng như một cặp ngoặc kép khi trích dẫn.
Những gì không được nhắc tới trong cuốn cẩm nang này?
Nguyên tắc quyết định việc nhắc tới hay bỏ qua những gì trong cuốn cẩm nang này được tôi thực hiện bằng cách tự đặt câu hỏi: "Những gì không thể tìm thấy trong từ điển?" hay "Những gì chỉ được nhắc đến sơ sài trong từ điển?". Khi viết cuốn cẩm nang này, tôi nhận thấy ngay rằng không thể nói hết tất cả những đặc điểm khác biệt của từng từ từng chữ của Nhật ngữ so với Anh ngữ. (Tôi đã thử xây dựng danh sách từ vựng nhưng không thành công.) Đôi lúc xuất hiện việc diễn giải đặc tính của những đặc từ khi chúng được đặt trong văn cảnh chính xác hoặc khi những đặc tính này đủ độc đáo. Tuy nhiên, nói chung, việc học từ vựng là nhiệm vụ dành cho người đọc. Ví dụ, bạn sẽ không tìm được diễn giải đa nghĩa của từ "cao" như "cao giá" hay "cao to". Trang web từ điển edict là một từ điển không chỉ chứa số lượng từ lớn hơn rất nhiều những cuốn từ điển thông thường khác được bán ở các hàng sách, nó còn chứa rất nhiều những câu ví dụ. Nó sẽ giúp bạn học từ vựng tốt hơn là tôi giúp bạn rất nhiều. Tôi cũng khuyên bạn không nên tốn tiền mua các loại từ điển song ngữ Anh-Nhật in trên giấy do hầu hết chúng được in ở thị trường Mỹ và đều không đáng đồng tiền bát gạo chút nào. (Oa, miễn phí và tốt hơn! Giống hệt như mã nguồn mở (open-source) nhỉ?)
Những gợi ý
Lời khuyên của tôi cho bạn khi thực hành Nhật ngữ là: Khi bạn thấy mình đang cố tình chuyển những ý nghĩ từ tiếng Anh sang tiếng Nhật thì hãy ngay lập tức dừng lại vì bạn sẽ không thể dịch chính xác được 100% trong hầu hết các trường hợp. Bạn nên luôn ghi nhớ điều này: Nếu bạn đã không biết cách nói thì bạn sẽ không thể nói được dù có thể nào đi chăng nữa. Ngược lại, nếu có thể, hỏi ngay 1 ai đó cách nói bằng tiếng Nhật cùng những giải thích đầy đủ cách sử dụng nó rồi mới bắt đầu thực hành bằng tiếng Nhật. Ngôn ngữ không phải là một bài toán; bạn không phải đi tìm đáp số. Nếu bạn thực hành từ những đáp án, bạn sẽ có những thói quen tốt giúp bạn bật ra các câu tiếng Nhật chính xác và tự nhiên.
Đó là lý do vì sao tôi là tín đồ cuồng nhiệt của phương pháp học thông qua ví dụ. Ví dụ và kinh nghiệm sẽ là những công cụ chính giúp bạn làm chủ Nhật ngữ. Do vậy, nếu chưa nói đúng 1 câu nào đó ngay từ đầu, hãy bỏ qua và xem lại khi đã học qua nhiều ví dụ hơn. Nó sẽ giúp bạn có cảm giác dùng câu tốt hơn trong các ngữ cảnh khác nhau. Thật không may là viết những ví dụ rất mất thời gian và làm chậm tiến độ học tập đi rất nhiều. (Tôi đang cố gắng hết sức!) Nhưng may cho bạn, Tiếng Nhật có ở khắp mọi nơi, đặc biệt là trên web. Tôi khuyên bạn hãy thực hành tiếng Nhật càng nhiều càng tốt và hãy đọc lại cuốn cẩm nang này mỗi khi bạn gặp vấn đề với ngữ pháp. Riêng Internet đã một bể các tài liệu để đọc như Web, các diễn đàn và chat trực tuyến. Mua những quyển sách tiếng Nhật hay đọc các quyển truyện tranh là một cách rất tuyệt vời (và thú vị) để tăng cường vốn từ vựng và thực hành các kỹ năng đọc. Đồng thời tôi cũng tin rằng không thể học nói và nghe đúng nếu không có người làm mẫu. Thực hành các kỹ năng nghe nói tiếng Nhật với người bản ngữ là một yêu cầu bắt buộc nếu bạn muốn làm chủ kỹ năng giao tiếp. Trong khi những tài liệu nghe như băng, TV có thể rất mô phạm, không có gì tốt hơn là học phát âm, ngữ điệu và cách giao tiếp với 1 người thực. Nếu bạn có câu hỏi không tìm được câu trả lời trong cuốn cẩm nang này, bạn có thể trao đổi thêm về chúng với những người khác trên diễn đàn hướng dẫn Nhật ngữ.
www.guidetojapanese.org/forum/
Đừng nản lòng trước khối lượng tài liệu mà bạn cần phải làm chủ. Nhớ rằng, mỗi từ hay cấu trúc ngữ pháp mới được học sẽ đưa bạn tiến 1 bước gần hơn đến việc làm chủ thứ ngôn ngữ này!
Những yêu cầu
Do Tiếng Nhật được viết bằng chữ Nhật trong cuốn cẩm nang này (nghĩa là sẽ KHÔNG được viết bằng romaji-cách thức phiên âm theo chữ La Tinh - ND), trình duyệt web của bạn phải có khả năng hiển thị font chữ tiếng Nhật. Nếu 「こんにちは」 trông không giống như <img src="konnichiwa.gif" alt="こんにちは" /> (trừ khi chúng khác nhau về kiểu font), bạn cần phải cái đặt hỗ trợ ngôn ngữ tiếng Nhật (Japanese language support) hay dùng một chương trình trung gian nào đó để chuyển font chữ. Các link hướng dẫn và các trình dịch được liệt kê dưới đây: .
Hỗ trợ ngôn ngữ Tiếng Nhật
Trình dịch (Chậm hơn đáng kể)
Đồng thời, cũng nên dùng trình duyệt mới nhất để có thể sử dụng tất cả các tiện ích của các bảng biểu (stylesheets). Tôi khuyến nghị dùng Firefox.
Đừng lo phải tra các chữ Kanji và các từ vựng bằng tay. Bạn có thể dùng WWWJDIC và dán (paste) tất cả các ví dụ trong này để tra nhanh hầu hết các từ.
Tất cả các tài liệu được đưa ra ở đây bao gồm cả các ví dụ đều là nguyên gốc trừ vài từ chuyên ngành phổ biến hoặc các từ được chua nghĩa riêng. Tôi mong các bạn sẽ thích đọc cuốn cẩm nang này giống như tôi thích viết nó vậy. Một quá trình viết đầy mệt mỏi và mất thời gian tuy nhiên cũng vô cùng thỏa mãn.
Tất nhiên sẽ có những hạn chế, những lỗi nhỏ và lỗi đánh máy xuất hiện đâu đó đặc biệt là khi tôi viết nó bằng trình ed (một trình open-source dùng để soạn thảo văn bản - ND)haha, đùa tí. Thực ra tôi dùng trình Notepad để viết cuốn hướng dẫn này, như bạn biết đó, nó không hề có chức năng kiểm tra chính tả (spellcheck), do vậy, xin hãy tha thứ cho rất nhiều lỗi đánh máy của tôi! Xin hãy gửi các phản hồi, chỉnh sửa, và/hay gợi ý vào diễn đàn hướng dẫn Nhật ngữ
Rồi, không chit chat nữa. Chúc học tập vui vẻ!
-Tae Kim
