Sıfat Tadında Yan Tümceler
Eylem ve Ad Tümcelerini Sıfat Yerine Kullanma
Japonca'da oluşun
ve birçok eylemin çekimi ili sıfatların çekimine benzer. Yüklemin çekimi uygun
olan tümceler, tıpkı sıfatlar gibi, adları betimlemek için kullanılabilir.
"Yemek yemeyen kişi bankaya gitti." tümcesini ele alalım. Burada "yemek yemeyen"
yan tümcesi "kişi" adını betimler, bu bakımdan sıfat işlevindedir. Bu konuda
adları yan tümcelerle betimlenmesini işliyoruz.
Ad Tümcelerini Sıfat Yerine Kullanma
Ad tümcelerinin olumsuz,
geçmiş ve olumsuz geçmiş halleri adları betimlemek için sıfat yerine
kullanılabilirler. Ancak 「だ」 ile kurulan şimdiki zamanın olumlu çekimi için aynı
şey geçerli değildir. Bu sonuncusunu sıfat gibi kullanabilmek için ilgeç
kullanırız; bir sonraki
konuda bunun nasıl yapıldığını da göreceğiz.
「だった」、「じゃない」 ve 「じゃなかった」 ile
sonlanan ad tümceleri sıfat
yerine kullanılabilir. |
Bazen de birkaç ad herhangi bir ek veya ilgeç kullanmadan yan yana gelir.
Aynı durum Türkçe için de geçerli, ancak bunları sıfat niyetine kullanılan ad
tümceleri ile karıştırmamak gerekir. Örnek vermek gerekirse; Uluslararası Eğitim
Merkezi 「」 (「」). Bu kullanım şekli çok yaygındır. Hatta bazı
kalıplar sözlüklerde ayrı başlık altında gösterilir. Birkaç örnek daha: 「」、「」、or 「」.
Örnekler
Adların çekimleri yapılmış ad tümceleri ile
betimlenmesine birkaç örnek. Yan tümce (çekimi yapılmış ad tümcesi) açık renkle
gösterilmiştir.
（１） じゃないは、に。
- Öğrenci olmayan kişi okula gitmez.
（２） だったアリスがなに。
- [Eskiden] çocuk olan Alice
fevkalade bir yetişkin olmuş.
（３） じゃなかったアリスは、に。
- [Geçmişte] arkadaş olmayan
Alice, iyi bir arkadaş oldu.
（４） にだったボブは、を。
- Geçen hafta, doktor
olan Bob işini bıraktı.
Eylem Tümcelerini Sıfat Olarak Kullanma
Eylem tümcelerini tıpkı
sıfatlar gibi adları betimlemek için kullanabiliriz. Aşağıda bu şekilde kurulmuş
oldukça karmaşık tümce örnekleri verilmiştir. Yan tümce (eylem tümcesi) açık
renkle gösterilmekte.
Örnekler
（１） にをは？
-
Geçen hafta filim izleyen kişi kim?
（２） ボブは、だ。
- Bob her zaman ders çalışan bir kişidir.
（３） をはボブだ。
- Kırmızı pantolon alan arkadaş
Bob'dur.
（４） をは、でに。
- Akşam yemeğini yemeyen kişi filimde gördüğü bankaya gitti.
Japonca Tümce Düzeni
Japonca tümce düzeni Türkçe tümce düzenine
çok benzer. Japonca bir tümcedenin mekanik (sözcüğü sözcüğüne) çevirisi eylem
çekimi, tekil/çoğul ayrımı gibi ayrıntıları göz artı edersek doğruya yakın
sonuçlar verir. Genel kalıp özne - nesne - yüklem şeklindedir, ancak yüklemden
önce gelen öğelerin sırası dağişkendir. Sadece yüklem zorunlu olarak her tümcede
bulunur. Aşağıda birkaç örnek veriyoruz.
Dilbilgisi bakımından tam ve sözcükleri düzgün sıralanmış
tümceler
（１） はでを。
（２） ではを。
（３） をはで。
（４） を。
（５） 。
Şu kuralları akılda tutmakta fayda var.
Japonca Tümce Düzeni
- Tam bir tümce kurmak için sonuna mutlaka bir eylem getirilir; örtülü oluş
da buna dahil.
例）
例）
（だ）
- Yan tümceler bir
istisna dışında adları betimlemek için kullanılabilir.
例） をがに。
)